Από το γαλάζιο πλουμιστό μαξιλαράκι με το οποίο ως βρέφος τον περιέφερε ο φεουδάρχης πατέρας του προκειμένου να γνωρίσουν τον διάδοχό του οι 20.000 κολίγοι του, μέχρι το ματωμένο κόκκινο χαλί της Αριστεράς, η ζωή του κυλάει σαν μυθιστόρημα. Ο "γιατρός των φτωχών" και θεράπων των τεχνών Γιώργος Γρηγοριάδης ξεδιπλώνει τη ζωή και τον στοχασμό του. Ανοίγει διάπλατα τις πόρτες της πινακοθήκης του στο Ηράκλειο και μας μιλά για τη θέση της τέχνης σε μια λαϊκή γειτονιά και τον δημόσιο χαρακτήρα μιας πινακοθήκης, για την τέχνη και την Αριστερά. Κι ανάμεσα στις σημαντικές στιγμές του μυθιστορηματικού βίου του θυμάται τις μέρες του Πολυτεχνείου, τους τραυματίες που περιέθαλψε, τον πρώτο νεαρό που δήλωσε ως νεκρό του Πολυτεχνείου με τα ίδια του τα χέρια στις 17 Νοεμβρίου 1973.
  • Στο Πολυτεχνείο είμαστε αποφασισμένοι να πεθάνουμε για μια ελευθερία που δεν ήλθε ακόμη...


* Φτιάξατε την Πινακοθήκη σας σε ένα ημιυπόγειο μιας πολυκατοικίας στο Ηράκλειο. Η τέχνη έχει θέση στη γειτονιά;
Θεωρώ ότι η τέχνη έχει θέση κυρίως στη γειτονιά διότι η υπερσυγκέντρωση σε περιώνυμα κτήρια σε κέντρα πόλεων καταντάει αρνητικό κάλεσμα για τους ανθρώπους της λαϊκής τάξης για την οποία ενδιαφέρομαι. Επειδή ισχυρίζομαι λοιπόν ότι η τέχνη έχει ταξικά χαρακτηριστικά και επειδή ως κομμουνιστής ενδιαφέρομαι για την εργατική τάξη, θεωρώ ότι η περιφέρεια είναι ο φυσικός χώρος όπου η τάξη αυτή μπορεί να συναντηθεί με τον πολιτισμό. Έτσι, μόλις βρήκα ένα ημιυπόγειο που έβγαλε σε πλειστηριασμό μια τράπεζα κι αφού κανένας δεν το αγόραζε ως ημιυπόγειο και έπεσε η τιμή του στο μισό, βρήκα ευκαιρία να το αγοράσω φθηνά και να το μεταμορφώσω ακριβά σε φιλόξενο χώρο υποδοχής των πολιτών.


* Πώς λειτουργεί η Πινακοθήκη, πώς επιλέγετε τους καλλιτέχνες, τι ποσοστό παίρνετε;
Φυσικά η Πινακοθήκη Γρηγοριάδη δεν εμπλέκεται με το χρηματιστήριο της τέχνης. Εδώ δεν ζητάμε ποσοστά, επιλέγουμε τους καλλιτέχνες με κριτήριο, κυρίως την αισθητική, την πνευματική αλλά και την ιδεολογική τους παρουσία στο πολιτιστικό γίγνεσθαι. Είναι ανοιχτή όλες τις ώρες που μπορούμε να την κρατάμε ανοιχτή με ένα προσωπικό που προσφέρεται εθελοντικά και είναι πολλές αυτές οι ώρες, καθώς η πινακοθήκη είναι ανοιχτή καθημερινά και τα Σαββατοκύριακα εκτός από τη Δευτέρα, πρωί και απόγευμα.

* Έχει αντίκρισμα το εγχείρημά σας;
Περιέργως, καθώς δεν αναμενόταν, έχει πολύ σημαντική ανταπόκριση. Από τον Γενάρη του 2011 που άνοιξε τις πόρτες της για πρώτη φορά στο κοινό με μία έκθεση του Ακριθάκη μέχρι σήμερα, έρχονται σχολεία με τους δασκάλους τους ή με δικούς μας εκπαιδευτικούς, οι οποίοι τους ξεναγούν ή διδάσκουν τα παιδιά ιχνογραφία, ζωγραφική, ιστορία της τέχνης. Είναι πολύ σημαντικό το ότι μπαίνει η γειτονιά και ακόμα σημαντικότερο το ότι έρχονται πολίτες από όλη την Αττική, αφού είμαστε δίπλα στον σταθμό του ηλεκτρικού του ΗΣΑΠ και η πρόσβαση γίνεται έτσι εύκολη.
Πολύ συχνά γίνονται εκδηλώσεις με πανεπιστημιακούς εκπροσώπους της λογοτεχνίας, των εικαστικών, της φιλοσοφίας κ.ά., στις οποίες ο κόσμος συμμετέχει ενεργά, γίνονται προβολές ταινιών, για παράδειγμα έχουμε προβάλει όλες τις ταινίες του Αγγελόπουλου, του Τζίκα Βερτόφ που θεωρείται ο μεγαλύτερος Σοβιετικός σκηνοθέτης μετά τον Αϊζενστάιν, του Κατζουράκη. Γίνονται συναυλίες, κυρίως νέων παιδιών, σε συνεργασία με το τοπικό ωδείο. Κάθε έκθεση συνοδεύεται από μία έκδοση για τον καλλιτέχνη και όλες μας οι εκδόσεις διατίθενται δωρεάν στους επισκέπτες. Αυτά κάνει η μικρή μας πινακοθήκη.

* Και μια μεγάλη πινακοθήκη τι οφείλει να κάνει;
Ακριβώς το ίδιο σε ανάλογη με το μέγεθός της κλίμακα, όπως ακριβώς θα κάνουμε εμείς σε έναν χώρο 20 φορές μεγαλύτερο, πάλι ημιυπόγειο, πάλι στο Ηράκλειο, πάλι φθηνό στην απόκτησή του, αλλά, όπως ελπίζουμε, πολύ ακριβό στην απόδοσή του, ακόμα περισσότερο αποδοτικό. Ελπίζουμε του χρόνου τέτοια εποχή να ανοίξει ο πολυχώρος για το κοινό. Θα διαθέτει επίσης γλυπτοθήκη, μια τετράγλωσση βιβλιοθήκη -είναι γερμανικά, γαλλικά και αγγλικά- εκτός των ελληνικών, βιβλία της οικογένειάς μου από την εποχή του Γουτεμβέργιου μέχρι σήμερα.

* Διακυβεύεται ο δημόσιος χώρος στο πεδίο του Πολιτισμού;
Βεβαίως, όλη αυτή η εισβολή των εξωχώριων πλουσίων εκμεταλλεύεται την απουσία κρατικής μέριμνας για τον Πολιτισμό και δημιουργεί προϋποθέσεις ιδιωτικοποίησης εθνικών αγαθών όπως ο Εθνικός Κήπος, το Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Το τελευταίο μάλιστα θα έπρεπε να έχει ανοίξει από χρόνια, είναι έτοιμο αλλά χρησιμοποιείται για σκοπούς πελατειακούς, που έχουν σχέση με την κακόσχημη πολιτική ενός κράτους που θυσιάζει τα πάντα στην ιδιωτική "πρωτοβουλία".

* Είναι ταξικός σήμερα ο Πολιτισμός έτσι όπως γίνεται η διαχείρισή του;
Είναι θετικά και αρνητικά ταξικός. Η μεγαλοαστική τάξη επιθυμεί έναν πολυτελή πολιτισμό, σύμφωνο δήθεν με τα διεθνή πρότυπα, αλλά κοσμικό, δηλαδή ελιτίστικο και σνομπ, ενώ οι πραγματικές λαϊκές ανάγκες βρίσκονται στον αντίποδα, αφού αγνοούνται τόσο οι λαϊκοί καλλιτέχνες όσο και οι αυτοδίδακτοι, επειδή προφανώς δεν έχουν εμπορικό ενδιαφέρον. Στην πραγματικότητα όμως αγνοείται ο ίδιος ο Έλληνας πολίτης γιατί δεν γίνεται τίποτα που να προκαλέσει το ενδιαφέρον του για όλα τα σπουδαία πράγματα που προσφέρει ο παγκόσμιος πολιτισμός γενικώς και ο ελληνικός πολιτισμός μας ειδικότερα.
Δυστυχώς στη χώρα μας μετά τον εμφύλιο το οργανωμένο κράτος δεν δείχνει να ενδιαφέρεται για ένα πραγματικό πολιτιστικό αποτέλεσμα. Αφήνει τον πολιτισμό ως πάρεργο να τον διαχειρίζονται υπουργοί ανίδεοι, οι οποίοι εκ προθέσεως αντιμετωπίζουν το αντικείμενό τους ως μη απαραίτητη προϋπόθεση για την ευημερία των πολιτών. Είναι φανερό πως φοβούνται τον Πολιτισμό επειδή μπορεί να αφυπνίσει την επιθυμία του ανθρώπου να γνωρίσει τις αιτίες της δυστυχίας του.

* Η ταξική σας προέλευση σας βοήθησε να αποκτήσετε - αναζητήσετε ταξική συνείδηση;
Η ταξική μου προέλευση και η παιδεία μου έκαναν ό,τι μπορούσαν για να με αποτρέψουν αφού ως γόνο φεουδαρχικής οικογένειας με παππού τσιφλικά και οικογένεια μεγαλοαστική με είχε εφοδιάσει με όλα τα όπλα που απαιτούνται για τη μάχη εναντίον της κοινωνίας.

* Πώς προκύψατε αριστερός;
Για να αποκολληθώ από αυτή τη μεγαλοαστική οικογένεια έδωσα εξετάσεις στη Στρατιωτική Ιατρική Σχολή, από την οποία αποφοίτησα μετά από μία εξαετία, έχοντας όμως ήδη προκαλέσει σκάνδαλο όταν στο τρίτο έτος σημείωσα παύλα στη θέση του θρησκεύματος στο στατιστικό δελτίο του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης. Πέρασα από ειδικό Πειθαρχικό Συμβούλιο με το ερώτημα της απολύσεως, η οποία απεφεύχθη χάρη αφενός στις επιδόσεις μου στα μαθήματα, αλλά και στον Δαρβίνο, του οποίου η θεωρία της εξέλιξης έπαιξε πολύ σημαντικό ρόλο στην απολογία μου.
Επικαλέστηκα δηλαδή αυτό που δήλωσε προ ημερών ο πρώτος άξιος λόγου προκαθήμενος της Ρωμαιοκαθολικής Εκκλησίας Φραγκίσκος, ότι δηλαδή καλός ο θεός, αλλά χρειάζεται και η εξέλιξη. Επικαλέστηκα επίσης το πρώτο άρθρο του Συντάγματός μας, που θεσμοθετεί την ανεξιθρησκία των πολιτών. Εκείνα λοιπόν τα χρόνια είχα ήδη συνειδητοποιήσει ότι οι αστικές αξίες με τις οποίες είχα μεγαλώσει είχαν πήλινα πόδια, τα οποία δεν είχα ανάγκη για να στηρίξω την ύπαρξή μου.

* Αν γράφατε τα απομνημονεύματά σας, σε ποιες κομβικές στιγμές της ζωής σας θα στεκόσασταν;
Να γράψω απομνημονεύματα 80 χρονών παιδάκι; Αν επιβιώσω λίγο παραπάνω, ίσως και να τα γράψω. Πάντως, αν τα έγραφα, φαντάζομαι θα στεκόμουν σ' αυτό το γεγονός, δηλαδή στο ότι κυνηγήθηκα για τη στάση μου απέναντι στη θρησκεία. Κομβική είναι επίσης η ένταξή μου στην Αριστερά όταν μετά το 1965 κατέρρευσε όλο το πολιτικό σκηνικό στη χώρα μας με τις γνωστές Ιουλιανές αναταράξεις, όπου προέβαλε η ανάγκη μιας πιο ενάρετης πολιτικής, που προφανώς οδηγούσε στην κοινωνικοκεντρική ιδεολογία της Αριστεράς. Δεν θα μπορούσα να προσπεράσω τις μάχες για την καθιέρωση της δημοτικής γλώσσας, όπου ως δήμαρχος Ηρακλείου έγραψα το πρώτο επίσημο κρατικό έγγραφο στη δημοτική, που ήταν ο διορισμός ενός οδηγού απορριμματοφόρου στον δήμο, και όλα τα έγγραφα του δήμου τα είχα μετατρέψει στη δημοτική. Η νομαρχία μού τα επέστρεφε πίσω προκειμένου να τα ξαναγράψω στην επίσημη γλώσσα του κράτους και, όταν εγώ φυσικά αρνήθηκα, ο τότε υπουργός Εσωτερικών Γεώργιος Ράλλης προσπάθησε να με αποπέμψει με διαδικασία αντισυνταγματική, η οποία φυσικά δεν ευδοκίμησε. Τότε με υπερασπίστηκε όλη η αστική τάξη, ο Κουμάντος, ο Λαμπράκης, σχεδόν όλος ο αστικός Τύπος. Ήμουν φαν της δημοτικής διότι θεωρούσα ότι αυτή είναι η γνήσια γλώσσα μας.
Μια από τις πιο σημαντικές στιγμές της ζωής μου ωστόσο ήταν η Δίκη του Ευρωκομμουνισμού το 1973. Τις ημέρες του ξεσηκωμού της Νομικής εμείς δικαζόμασταν στο Αρσάκειο μαζί με τον Παρτσαλίδη και τον Δρακόπουλο για παράβαση του εμφυλιακού Αναγκαστικού Νόμου 509 περί ανατροπής του πολιτεύματος. Ως ευρωκομμουνιστές, πρωτοφανής όρος, προσπαθούσαμε να εξηγήσουμε στο δικαστήριο ότι αντιθέτως αγωνιζόμασταν να διασωθεί το δημοκρατικό πολίτευμα από τη δικτατορία, την οποία πολεμούσαμε, και μάλιστα σε μια ευρωπαϊκή διάσταση και σε συμμαχία με τους Σαντιάγο Καρίγιο στην Ισπανία, Ζωρζ Μαρσαί στη Γαλλία και Μπερλινγκουέρ στην Ιταλία, όσους δηλαδή μαζί μ' εμάς αμφισβητούσαν την πολιτική ορθότητα της Σοβιετικής Ένωσης πολλά χρόνια πριν οδηγηθούμε στην κατάρρευση του υπαρκτού σοσιαλισμού.
Θα έγραφα επίσης για κάποιες σπουδαίες στιγμές στη διάρκεια της δημαρχίας μου, όπως το γεγονός ότι ήμουν ο μόνος δήμαρχος στην επικράτεια που ευτύχησε να εκλεγεί με τη στήριξη και του ΚΚΕ, παρά την ιδεολογική μου τοποθέτηση. Είμαι ο πρώτος "αναθεωρητής" δήμαρχος που πάτησε στο Σπίτι του Λαού με πρόσκληση του Φλωράκη το 1989, την περίοδο που μαγειρευόταν ο Συνασπισμός όλης της Αριστεράς. Δυστυχώς σήμερα στο ΚΚΕ δεν υπάρχει ένας Φλωράκης που να αντιληφθεί τα σημεία των καιρών, τώρα που οι "αναθεωρητές" υπό την προεδρία νεαρού κνίτη χτυπούν την πόρτα της εξουσίας. Να αντιληφθεί κυρίως την ανάγκη της κοινωνίας για ένα ευρύ λαϊκό αριστερό μέτωπο.

* Ήσασταν ένας από τους γιατρούς του Πολυτεχνείου. Αύριο είναι η επέτειος. Τι φάρμακο χρειάζεται η εποχή μας;
Στο Πολυτεχνείο δεν χρειαζόμασταν φάρμακα. Δεν είχαμε αρρώστια, είχαμε λύσσα για ελευθερία. Μετά τις πρώτες ώρες από την έναρξη των οδομαχιών στην Πατησίων και τη δράση των ελεύθερων σκοπευτών χρειάστηκε να φύγω από το Πολυτεχνείο για να πάω σχεδόν απέναντι, στην κλινική Παντάνασσα, να χειρουργήσω βαριά τραυματισμένους φοιτητές. Δεν θα ξεχάσω μια κοπελίτσα που είχε πυροβοληθεί μπροστά στην κλινική από ελεύθερο σκοπευτή που βρισκόταν στο κτήριο του ΟΤΕ. Την είχε πετύχει στο μάγουλο, η σφαίρα της έκοψε μια μεγάλη αρτηρία και σώθηκε επειδή βρέθηκε μπροστά στην κλινική.
Εκεί θυμάμαι μου μετέφεραν τον Καραμανή, χτυπημένο από την ίδια ταράτσα του ΟΤΕ, με κομμένη την καρωτίδα. Ήταν ο πρώτος που δήλωσα ως νεκρό του Πολυτεχνείου με τα ίδια μου τα χέρια. Το επόμενο πρωί μου τηλεφώνησε ο ιατροδικαστής Καψάσκης για να μάθει την αιτία θανάτου. "Καλά, δεν βλέπετε την καρωτίδα κομμένη;" τον ρωτώ. Επιμένει. "Σκοτώθηκε από πλατυποδία και τριχόπτωση. Η πλατυποδία τον εμπόδισε να τρέξει και η απουσία τριχών επέτρεψε στη σφαίρα να κόψει την καρωτίδα".
Κατάλαβε ότι τον ειρωνεύομαι και μου έκλεισε το τηλέφωνο. Εμένα με επιτηρούσαν αγρίως, αλλά συνέχισα να χειρουργώ και να περιθάλπω τα τραυματισμένα παιδιά όλες τις επόμενες ημέρες και στην κλινική, αλλά και στο σπίτι μου.

* Δεν φοβόσασταν;
Ήμασταν νέοι και αποφασισμένοι να πεθάνουμε στη διεκδίκηση μιας ελευθερίας που ακόμα δεν ήλθε. Μια ελευθερία που την ευαγγελίστηκαν άνθρωποι σαν τον Τσίρκα και τον Μανόλη Αναγνωστάκη, με τους οποίους συναποτέλεσα την παράνομη πολιτιστική τριάδα της δικτατορίας. Το φάρμακο λοιπόν που χρειάζεται η εποχή μας είναι οι σημερινοί φοιτητές, στους οποίους κατάργησαν το άσυλο και προτάσσουν τα ΜΑΤ, να κατορθώσουν να συνεγείρουν μια κοινωνία που παρακολουθεί τη δυστυχία της καθισμένη στον καναπέ, να αντιδράσει και να βάλει πλάτες για να στηρίξει μια κυβέρνηση της Αριστεράς. Δεν είναι ιδεολόγημα ημών των αριστερών η αναγκαιότητα μιας κυβέρνησης της Αριστεράς. Είναι ανάγκη ζωής για τον τόπο και τους πολίτες του.